Sürekli Geğirme Nedenleri Nelerdir? Ne Zaman Önemsenmeli?
Geğirme, sindirim sisteminde bulunan havanın ağız yoluyla dışarı çıkarılmasıdır. Gün içerisinde zaman zaman geğirmek oldukça normal bir fizyolojik süreçtir. Yemek yerken, bir şeyler içerken veya konuşurken farkında olmadan yutulan hava yemek borusunda ya da midenin üst kısmında birikebilir ve daha sonra geğirme yoluyla dışarı atılabilir.
Bu nedenle tek başına geğirme yaşanması çoğu zaman bir hastalığın göstergesi değildir. Ancak bazı kişiler normalden çok daha sık geğirdiğini, geğirmenin gün içinde tekrar tekrar ortaya çıktığını veya yemeklerden sonra belirgin şekilde arttığını fark edebilir.
Bu noktada sürekli geğirme nedenleri değerlendirilirken yalnızca mide hastalıklarını düşünmek doğru değildir. Hızlı yemek yemek, yemek yerken konuşmak, gazlı içecek tüketmek, sakız çiğnemek veya farkında olmadan fazla hava yutmak gibi oldukça basit günlük alışkanlıklar da geğirme sıklığını artırabilir.
Öte yandan sık geğirmeye mide yanması, ağıza acı veya ekşi sıvı gelmesi, üst karın bölgesinde ağrı, şişkinlik, bulantı, erken doyma ya da yutma güçlüğü gibi başka belirtiler eşlik ediyorsa durumun daha geniş bir çerçevede değerlendirilmesi gerekebilir.
[NIDDK – Gas in the Digestive Tract] Sindirim sisteminde gaz ve geğirme hakkında NIDDK kaynağı
Sürekli Geğirme Nedenleri Nelerdir?
Sürekli veya sık geğirmenin tek bir nedeni bulunmaz. Günlük alışkanlıklardan fonksiyonel sindirim sistemi yakınmalarına kadar farklı durumlar geğirme sıklığını etkileyebilir.
En sık karşılaşılan nedenlerden biri fazla hava yutulmasıdır. İnsanlar yemek yerken ve sıvı tüketirken doğal olarak bir miktar hava yutar. Ancak hızlı yemek, yemek sırasında yoğun şekilde konuşmak veya gazlı içecek tüketmek yutulan hava miktarını artırabilir.
Sık geğirmeyle ilişkili olabilecek durumlar arasında şunlar yer alabilir:
Hızlı yemek veya içmek
Yemek sırasında sık konuşmak
Gazlı içecek tüketmek
Sakız çiğnemek
Sert şeker emmek
Fazla hava yutmak
Hazımsızlık veya dispepsi
Gastroözofageal reflü
Bazı mide rahatsızlıkları
Fonksiyonel gastrointestinal yakınmalar
Stres dönemlerinde artan hava yutma davranışı
Ancak bu faktörlerden herhangi birinin bulunması kişide mutlaka bir hastalık olduğu anlamına gelmez.
Sürekli Geğirme Nedenleri Arasında Fazla Hava Yutmak Var mı?
Evet. Sık geğirmenin en yaygın mekanizmalarından biri normalden fazla hava yutulmasıdır.
Mayo Clinic'e göre geğirmenin önemli bir bölümü üst sindirim sistemindeki fazla havanın dışarı atılmasıyla ilişkilidir. Çok hızlı yemek veya içmek, yemek sırasında konuşmak, sakız çiğnemek, sert şeker emmek ve karbonatlı içecek tüketmek daha fazla hava yutulmasına neden olabilir.
Bazı kişiler farkında olmadan, yemek yemediği zamanlarda bile daha fazla hava yutabilir. Bu nedenle geğirme sıklığı yalnızca yenilen yiyeceklerle ilişkili olmayabilir.
Yemekten Sonra Sürekli Geğirme Neden Olur?
Yemek sonrasında birkaç kez geğirmek çoğu insan için normal kabul edilebilir. Çünkü yemek sırasında ister istemez bir miktar hava yutulur.
Ancak hızlı yemek yenildiğinde veya yemek sırasında yoğun şekilde konuşulduğunda yutulan hava miktarı artabilir. Büyük lokmalar almak, hızlı sıvı tüketmek veya yemek yanında gazlı içecek içmek de benzer etkiye sahip olabilir.
Özellikle geğirme yemeklerden hemen sonra belirginleşiyor ancak mide yanması, ağrı, bulantı veya başka bir sindirim yakınması bulunmuyorsa öncelikle yeme alışkanlıklarının gözden geçirilmesi yararlı olabilir.
NIDDK, yemek ve içecekleri daha yavaş tüketmenin ve yemek sırasında konuşmayı azaltmanın yutulan hava miktarını azaltmaya yardımcı olabileceğini belirtmektedir.
Sürekli Geğirme Reflü Belirtisi Olabilir mi?
Gastroözofageal reflü, mide içeriğinin yemek borusuna doğru geri gelmesi durumudur. Reflü zaman zaman sağlıklı kişilerde de görülebilir. Tekrarlayan belirtilere veya zaman içerisinde bazı komplikasyonlara neden olduğunda gastroözofageal reflü hastalığı, yani GERD, söz konusu olabilir.
Sık geğirme bazı kişilerde reflüyle birlikte görülebilir. Ancak yalnızca çok geğirmek reflü tanısı koymak için yeterli değildir.
Reflünün daha karakteristik belirtileri arasında:
Göğüs kemiğinin arkasında yanma hissi,
Mide içeriğinin veya ekşi-acı sıvının ağıza gelmesi,
Yemeklerden sonra artan yanma veya rahatsızlık,
Bazı kişilerde yutma güçlüğü,
Bazı durumlarda öksürük veya ses kısıklığı
bulunabilir.
NIDDK'ye göre reflünün en sık görülen belirtileri mide yanması ve mide içeriğinin yemek borusu üzerinden boğaza veya ağıza geri gelmesidir.
Dolayısıyla sürekli geğirmeye mide yanması ve ağıza ekşi veya acı sıvı gelmesi gibi belirtiler eşlik ediyorsa reflü olasılığı değerlendirmede dikkate alınabilecek nedenlerden biridir.
Sürekli Geğirme Gastritle İlişkili Olabilir mi?
Gastrit, mide iç yüzeyini oluşturan mukozanın inflamasyonudur. Ancak gastriti bulunan herkes belirti yaşamayabilir.
Gastrit veya mide mukozasını etkileyen bazı durumlarda üst karın bölgesinde ağrı veya rahatsızlık, bulantı, erken doyma ve yemek sonrasında doluluk gibi belirtiler görülebilir.
Sık geğirme bu tür yakınmalarla aynı dönemde ortaya çıkabilir. Bununla birlikte yalnızca geğirme şikâyetine bakılarak gastrit tanısı koymak mümkün değildir.
Mayo Clinic de sık geğirmenin bazı durumlarda mide iç yüzeyindeki inflamasyon veya Helicobacter pylori enfeksiyonu gibi durumlarla birlikte görülebileceğini, ancak bu tabloda genellikle mide ağrısı veya mide yanması gibi başka belirtilerin de bulunduğunu belirtmektedir.
Bu nedenle “çok geğiriyorum, gastritim var” şeklinde doğrudan bir çıkarım yapmak yerine diğer belirtilerin de değerlendirilmesi önemlidir.
Hazımsızlık ve Sürekli Geğirme Birlikte Görülebilir mi?
Hazımsızlık veya tıbbi adıyla dispepsi, tek başına belirli bir hastalığın adı değildir. Üst sindirim sisteminde ortaya çıkan çeşitli belirtilerin birlikte tanımlanmasında kullanılan bir terimdir.
Dispepsi yaşayan kişilerde:
Üst karın bölgesinde ağrı veya rahatsızlık,
Yanma hissi,
Yemek yerken normalden erken doyma,
Yemekten sonra rahatsız edici doluluk,
Şişkinlik,
Bulantı,
Geğirme
gibi yakınmalar görülebilir.
NIDDK, geğirmeyi doğrudan hazımsızlık belirtileri arasında saymaktadır.
Bu nedenle sık geğirme özellikle yemek sonrasında şişkinlik, erken doyma veya üst karında rahatsızlık hissiyle beraber görülüyorsa dispepsi çerçevesinde değerlendirilebilir.
Fonksiyonel Dispepsi Sürekli Geğirmeye Yol Açabilir mi?
Kronik hazımsızlık yakınmalarının önemli bir bölümünde yapılan incelemelerde belirtileri açıklayacak belirgin yapısal bir hastalık bulunmayabilir. Bu durum fonksiyonel dispepsi olarak adlandırılabilir.
Fonksiyonel dispepsi, bağırsak ile beyin arasındaki etkileşimle ilişkili fonksiyonel gastrointestinal bozukluklar arasında değerlendirilir.
Bu kişilerin bir bölümünde erken doyma, yemek sonrasında aşırı doluluk, üst karın bölgesinde rahatsızlık, şişkinlik ve geğirme gibi yakınmalar görülebilir.
Burada “fonksiyonel” kelimesinin “hayali” veya “psikolojik” anlamına gelmediğini özellikle belirtmek gerekir. Sindirim sisteminin çalışma ve algılama biçimindeki değişiklikler belirtilerin ortaya çıkmasında rol oynayabilir.
Helicobacter pylori ve Sürekli Geğirme Arasında İlişki Var mı?
Helicobacter pylori, mide mukozasında yaşayabilen bir bakteridir. H. pylori enfeksiyonu bazı gastrit ve peptik ülser vakalarının gelişiminde rol oynayabilir.
Ancak H. pylori enfeksiyonunun yalnızca geğirme belirtisine bakılarak anlaşılması mümkün değildir.
Enfeksiyonu bulunan birçok kişide herhangi bir belirti görülmeyebilir. Bazı kişilerde ise üst karın ağrısı, hazımsızlık, bulantı veya benzeri gastrointestinal şikâyetler bulunabilir.
Dolayısıyla sürekli geğirme ile birlikte uzun süren mide yakınmaları bulunan kişilerde H. pylori, klinik değerlendirme sırasında göz önünde bulundurulabilecek olasılıklardan biri olabilir.
H. pylori araştırılmasının gerekli olup olmadığına ve hangi testin kullanılacağına kişinin belirtileri ve klinik özellikleri değerlendirilerek karar verilir.
Şişkinlik ve Sürekli Geğirme Neden Birlikte Olabilir?
Geğirme ve şişkinlik birbirinden farklı belirtilerdir ancak aynı kişide birlikte görülebilir.
Geğirme daha çok üst sindirim sistemindeki havanın ağız yoluyla dışarı çıkarılmasıyla ilişkiliyken bağırsak gazının önemli bir bölümü bağırsak bakterilerinin tam sindirilemeyen bazı karbonhidratları parçalaması sırasında oluşur.
NIDDK'ye göre sindirim sistemindeki gazın temel kaynakları yutulan hava ve kalın bağırsaktaki bakterilerin bazı sindirilmemiş karbonhidratları parçalaması sırasında oluşan gazdır.
Şişkinlik ve geğirmenin beraber görülmesi;
Hızlı yemek,
Gazlı içecek tüketimi,
Fazla hava yutma,
Bazı beslenme alışkanlıkları,
Kabızlık,
Fonksiyonel gastrointestinal bozukluklar,
Bazı gıda intoleransları
gibi farklı nedenlerle ilişkili olabilir.
Belirtilerin belirli yiyeceklerden sonra tekrarladığının fark edilmesi yararlı bir gözlem olabilir. Ancak yalnızca geğirme veya şişkinliğe dayanarak çok sayıda yiyeceğin beslenmeden çıkarılması doğru olmayabilir.
Sürekli Geğirme Stresle Artabilir mi?
Beyin ve sindirim sistemi arasında çift yönlü ve oldukça karmaşık bir iletişim vardır. Bu ilişki günlük yaşamda gastrointestinal belirtilerin stresli dönemlerde değişebilmesinin nedenlerinden biridir.
Stres veya kaygı sırasında bazı kişiler daha sık yutkunabilir, daha hızlı yemek yiyebilir veya farkında olmadan daha fazla hava yutabilir. Bunların sonucunda geğirme sıklığı artabilir.
Ayrıca fonksiyonel dispepsi gibi bazı durumlar bağırsak-beyin etkileşimi bozuklukları kapsamında değerlendirilmektedir.
Ancak önemli bir ayrım yapmak gerekir:
Bir sindirim sistemi şikâyetinin stres dönemlerinde artması, şikâyetin doğrudan veya yalnızca psikolojik olduğu anlamına gelmez.
Özellikle yeni başlayan, giderek artan veya başka önemli belirtilerle birlikte görülen şikâyetleri yalnızca strese bağlamamak gerekir.
Gazlı İçecekler Neden Geğirmeyi Artırır?
Gazlı içeceklerde çözünmüş karbondioksit bulunur. İçecek tüketildiğinde bu gazın bir kısmı üst sindirim sisteminden geğirme yoluyla dışarı çıkar.
Bu nedenle soda, gazlı meşrubatlar ve benzeri karbonatlı içeceklerden sonra geğirmenin artması şaşırtıcı değildir.
Mayo Clinic, sık geğirme sorunu yaşayan kişilerde karbonatlı içeceklerin azaltılmasının yutulan ve mideye ulaşan gaz miktarını azaltmaya yardımcı olabileceğini belirtmektedir.
Geğirmenin yalnızca gazlı içecek tüketildiği dönemlerde ortaya çıkması ile herhangi bir tetikleyici olmadan gün boyunca devam etmesi aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
Sürekli Geğirmeyi Azaltmak İçin Hangi Alışkanlıklar Gözden Geçirilebilir?
Geğirme daha çok yutulan hava ile ilişkiliyse günlük bazı alışkanlıkların düzenlenmesi şikâyetin azalmasına yardımcı olabilir.,
Örneğin:
Yemekleri daha yavaş tüketmek,
Lokmaları iyi çiğnemek,
Yemek sırasında yoğun konuşmayı azaltmak,
Gazlı içecek tüketimini sınırlandırmak,
Sık sakız çiğneme alışkanlığını gözden geçirmek,
Sert şeker emme alışkanlığını azaltmak,
Belirtilerin hangi yiyecek ve içeceklerden sonra arttığını gözlemlemek
yararlı olabilir.
NIDDK de daha yavaş yemek ve içmek, yemek sırasında konuşmayı azaltmak ve bazı kişilerde daha küçük porsiyonlar tüketmek gibi davranış değişikliklerinin aşırı gaz belirtilerini azaltmaya yardımcı olabileceğini belirtmektedir.
Bu öneriler herhangi bir hastalık için tedavi yerine geçmez. Şikâyetlerin uzun süre devam etmesi veya başka belirtilerin ortaya çıkması durumunda altta yatan nedenin değerlendirilmesi önemlidir.
Sürekli Geğirme Ne Zaman Önemsenmelidir?
Geğirme tek başına çoğu zaman ciddi bir hastalığın belirtisi değildir. Bununla birlikte bazı belirtilerin eşlik etmesi durumunda tıbbi değerlendirme önem kazanır.
Özellikle;
Açıklanamayan kilo kaybı,
İştah kaybı,
Sürekli veya sık tekrarlayan kusma,
Yutma güçlüğü,
Yutarken ağrı,
Şiddetli ve devam eden karın ağrısı,
Kanlı kusma,
Kahve telvesini andıran kusma,
Siyah veya katran renginde dışkı,
Belirgin veya uzun süre devam eden karın şişliği
gibi durumlar dikkate alınmalıdır.
NIDDK, hazımsızlıkla birlikte yutma güçlüğü, sık kusma, kanlı kusma, siyah dışkı, açıklanamayan kilo kaybı veya şiddetli ve sürekli karın ağrısı gibi belirtilerin bulunması durumunda tıbbi değerlendirme yapılmasını önermektedir.
Göğüs ağrısının ise otomatik olarak reflü veya gaz olarak değerlendirilmemesi gerekir. Özellikle göğüs ağrısına nefes darlığı veya kola, çeneye ya da boyuna yayılan ağrı eşlik ediyorsa acil tıbbi değerlendirme gerekebilir.
Sürekli Geğirmenin Nedeni Nasıl Değerlendirilir?
Sürekli geğirme tek başına belirli bir hastalığa özgü olmadığından değerlendirme kişinin diğer belirtileri ve sağlık öyküsüyle birlikte yapılır.
Değerlendirmede;
Geğirmenin ne zamandır devam ettiği,
Gün içerisinde ne sıklıkta gerçekleştiği,
Yemeklerle ilişkisi,
Gazlı içecek tüketimi,
Mide yanması veya ekşime bulunup bulunmadığı,
Karın ağrısı veya şişkinlik,
Erken doyma,
Bulantı veya kusma,
Yutma güçlüğü,
Kullanılan ilaçlar,
Kilo değişikliği
gibi bilgiler önem taşıyabilir.
Her kişide endoskopi veya başka ileri incelemelerin yapılması gerekmez. Kişinin belirtilerine ve klinik değerlendirmeye göre H. pylori testleri, laboratuvar incelemeleri veya üst gastrointestinal sistem endoskopisi gibi yöntemlerden yararlanılması değerlendirilebilir.
NIDDK, dispepsi nedenlerinin araştırılmasında kişinin belirtileri ve tıbbi öyküsüne göre H. pylori testleri, üst gastrointestinal endoskopi ve gerektiğinde diğer incelemelerin kullanılabileceğini belirtmektedir.
Sürekli Geğirme Her Zaman Mide Hastalığı Anlamına mı Gelir?
Hayır.
Sık geğirme konusunda en önemli noktalardan biri budur. Sürekli geğirme nedenleri basit bir yeme alışkanlığından reflü veya fonksiyonel sindirim sistemi yakınmalarına kadar oldukça geniş bir yelpazede değerlendirilebilir.
Bir kişi yalnızca hızlı yemek yediği veya fazla hava yuttuğu için sık geğirebilirken başka bir kişide geğirmeye mide yanması, erken doyma veya karın ağrısı gibi başka gastrointestinal belirtiler eşlik edebilir.
Bu nedenle geğirmenin varlığı tek başına reflü, gastrit, H. pylori enfeksiyonu veya başka bir hastalık tanısı anlamına gelmez.
Belirtinin ne kadar süredir devam ettiği, sıklığı, yemeklerle ilişkisi ve beraberindeki diğer belirtiler değerlendirmede daha anlamlıdır.
Sık Sorulan Sorular
Sürekli geğirme nedenleri nelerdir?
Sürekli geğirme nedenleri arasında fazla hava yutmak, hızlı yemek yemek, yemek sırasında konuşmak, gazlı içecek tüketmek ve sakız çiğnemek gibi günlük alışkanlıklar yer alabilir. Bazı kişilerde reflü, dispepsi veya başka gastrointestinal durumlara eşlik eden bir belirti olarak da ortaya çıkabilir.
Çok geğirmek reflü belirtisi olabilir mi?
Sık geğirme reflüyle birlikte görülebilir ancak tek başına reflü tanısı koydurmaz. Mide yanması ve mide içeriğinin veya ekşi sıvının ağıza gelmesi reflünün daha karakteristik belirtilerindendir.
Gastrit sürekli geğirmeye neden olur mu?
Gastrit veya mide mukozasını etkileyen bazı durumlarda geğirme başka mide yakınmalarıyla birlikte görülebilir. Ancak yalnızca geğirme üzerinden gastrit tanısı konulamaz.
Yemekten sonra çok geğirmek normal mi?
Yemek sırasında hava yutulduğu için yemek sonrasında zaman zaman geğirmek normal olabilir. Çok hızlı yemek, yemek sırasında konuşmak ve gazlı içecek tüketmek geğirme miktarını artırabilir.
Sürekli geğirme ve şişkinlik neden birlikte olur?
Fazla hava yutma, sindirim sistemindeki gaz, bazı beslenme alışkanlıkları ve fonksiyonel gastrointestinal durumlarda geğirme ile şişkinlik aynı dönemde görülebilir.
Sürekli geğirme stresten olabilir mi?
Stres bazı kişilerde yemek yeme, nefes alma ve yutkunma davranışlarını değiştirerek daha fazla hava yutulmasına katkıda bulunabilir. Ayrıca bağırsak-beyin etkileşimi gastrointestinal belirtilerin algılanmasını etkileyebilir. Ancak devam eden şikâyetlerin yalnızca strese bağlanması doğru değildir.
Sürekli geğirme ne zaman dikkate alınmalıdır?
Geğirmeye açıklanamayan kilo kaybı, sürekli kusma, yutma güçlüğü, kanlı kusma, siyah dışkı, iştah kaybı veya şiddetli ve devam eden karın ağrısı gibi belirtiler eşlik ediyorsa tıbbi değerlendirme önemlidir.
Bilgilendirme
Bu içerik genel sağlık bilgisi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Burada yer alan bilgiler herhangi bir kişiye tanı koyma veya kişiye özel tedavi önerme amacı taşımaz. Sindirim sistemi belirtileri farklı nedenlerle ortaya çıkabileceğinden uzun süren, tekrarlayan veya başka belirtilerin eşlik ettiği yakınmaların kişisel sağlık durumu çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.
Görsel bilgilendirme notu: Bu blog içeriğinde kullanılan temsili görseller yapay zekâ teknolojilerinden yararlanılarak oluşturulmuştur. Görseller gerçek bir hasta, muayene, tedavi süreci veya sağlık kuruluşunu göstermemektedir.
